mGbþÃ
x¤RT‰ b1990 ›.M xþT×eÃN lmWrR bZGJT §Y bnbrCbT wQT xNÄND yxg‰CN m¶ãC |x¤RT‰WÃN x§bÇM# lþwR„N xYClùM´ sþlù l¤lÖC dGä |ylM lþwR„N nW´ b¥lT Xytn¬rkù tzÂGtW nbR”” x¤RT‰ b_qET qÂT WS_ xNÄND yxþT×eà G²èCN ktöÈ«rC bº§# bmk§kà `Y§CN ytlmd jGNnT bÞZbù Inù djNnT wr‰W lþqlbS Òl”” kzþÃM xLæ y›lM yõRnT dNB oR›T (Rules of engagement) b¸fQdW m¿rT# x¤RT‰ bxþT×eà §Y ÄGM ywr‰ tGÆR XNÄTÝÈ l¥rUg_# yxþT×eà ymk§kà `YL bKTTL (hot pursuit) x¤RT‰ WS_ zLö gBè xNÄND yx¤RT‰ G²èCN töÈ_é nbr””
Ãn¤ nW b_Dðà hùltÜ xgéC bxLjRS ytkùS xqÜM SMMnT tf‰RmW# yDNbR ÷¸>N yµœ ÷¸>N ytÌÌÑT”” ÷¸>ñcÜ yG‰ qßùN KRKR xDM«W yqrbùTN ¥Sr©ãC b¥gÂzB Wún¤ s_têL”” yDNbR ÷¸>nù lõRnT mNSx¤ (Casus beli) yçnWN ÆDmN l¤lÖCM yxþT×eà G²èC lxþT×eà sþbYN# yµœ ÷¸>nù dGä yxoR ¸lþ×N ì§R µœ BLÅ lxþT×eà ör«”” xþT×eà yDNbR ÷¸>nùN Wún¤ bmRH dr© ktqblC bº§ x¤RT‰ btdUU¸ yxLjRS SMMnTN BT_SM# xþT×eà bmÊT §Y CµL tKlÖ lmµlL QD¸Ã DRDR ÃSfLUL b¥lTê ymµllù ngr bXN_L_L qRaL”” bQRbù yt§lfWN yµœ ÷¸>N Wún¤ btmlkt dGä yxþT×eà mNGoT gùĆN bmmRmR §Y mçnùN gLÉ*L”” yDNb„M çn yµœ ÷¸>nù Wún¤ YGÆŸ lþÆLÆcW XNÄYÒL qDäWNM xþT×eà SltS¥¥C# yµœ ÷¸>nùN Wún¤ xSmLKè mNGoT lþÃdRgW  y¸ClW ngR Ãl xYmSLM””
xþT×eà btdUU¸ lMN TblÈlC?
x¤RT‰Â xþT×eÃN xSmLKè btdUU¸ ytkst BzùãCN y¸ÃnUGR xND ngR xl”” MNŒÂ MKNÃtÜ ÆYglIM xþT×eàx¤RT‰N b¸Ãg¾cW gùÄ×C hùlù kõRntÜ DL bStqR bygþz¤W xþT×eà tbLÈ bkþœ‰ yMTwÈW lMN YçN? YH TLQ _Ãq½ l±ltEµ Fí¬ y¸lfF úYçN b¥Sr© ¥Srg_ Sl¸gÆ ¥Sr©ãcÜ Xnç:-
h. xþT×eà Ãl xNÄC TN÷ú bx¤RT‰ wr‰ tµ£ìÆT wr‰WN mK¬# bKTTL x¤RT‰ WS_ gB¬# w¬d‰êE ±ltEµêE «q»¬ çcW ï¬ãCN kÃzC bº§ XnzþHN ï¬ãC kmLqÌ bðT XNd xcÂðna bx¤RT‰ §Y ytlÆ GÁ¬ãCN úTuN lMN wÈC?
l. õRntÜ bxþT×eà xcÂðnT tdMDä# hùltÜM xg‰T ytkùS xqÜM SMMnT sþf‰rÑ gùÄÃcW y¸ÄßW xþT×eÃN b¸¯Ä hùn¤¬ mçnù Xy¬wq# xþT×eà qdM sþL bsrzÒcW ytrsù yQŸ G²T WlÖC msrT XNÄþçN lMN tS¥¥C?
¼. ›lM xqF gùÆ›¤ãC btlYM X.x¤.x mSkrM 24 qN 1945 ›.M b­¶S ytdrgW XNÄþhùM ytÆb„T mNGo¬T «Q§§ gùÆ›¤ qÜ 289 /IV/ yxþT×eÃN yÆHR bR mBT XÃrUg«ù# lMN x¿B bxLjRS SMMnT WS_ tµtt?
m. ÆDm x¤RT‰ bÈLÃN xg²Z SR bnbrCbT gþz¤ úYqR# ÞZbù lxþT×eà mNGoT GBR mKflùN# twµ×cÜN lB¼¤‰êE ­R§¥ mRõ m§kùN ymúslù x¤RT‰ bþÃNS lBzù mè ›m¬T bxþT×eà SR XNdnbrC y¸ÃrUG«ù bqE ¥Sr©ãC lMN xLqrbùM? xþT×eà bqE ¥Sr©ãC B¬qRB ñé |bÃZkW XRU´ (Effectivity) b¸lW yÞG mRH msrT ÆDm lx¤RT‰ lþs_ xYCLM nbR””
¿. yµú ÷¸>nù x¤RT‰ w‰¶ mçNêN X‰sù XÃrUg«# x¤RT‰ bxþT×eà §Y ÃdrsCW _ÍT xþT×eà bx¤RT‰ §Y µdrsCW _ÍT UR  sþnÉ{R# yx¤RT‰W _ÍT y§q çñ úl ÷¸>nù lMN tq‰‰bþ µœ ör«? l¤lÖCM Bzù wd x¤RT‰ ÃUdlù qdM sþL ytfrÑ WlÖCNM m_qs YÒL nbr”” kõRntÜM bº§ XnzþH WlÖC msrZ sþgÆcW xhùNM xLtsrzùM”” k§Y ytzr„T ¸²ÂcW wd x¤RT‰ y¸dû WlÖC# Wún¤ãC BYñC bl¤§ wQT bZRZR SlttcÜ wd wQ¬êEW yµœ ÷¸>nù Wún¤# yµœW ›YnT m«N XNGÆ””
yµœ ÷¸>nù ¥NnTÂ
 yt²Æ Wún¤
h. yM:‰B xWé­ lzBt¾ (liberal) Mhù‰N x¤RT‰ bxþT×eà QŸ G²TnT ST¥QQ StmzbR ynbrC mçNêN b¥mN# qdM sþL x¤RT‰ kxþT×eà lmgN«L bM¬dRgW FL¸Ã bxhùnùM b1990 ›.M õRnT hùlùN xqF DUF YlGsù XNdnbR y¬wq nW”” kµœ ÷¸>nù Ä®C mµkL xNÇ bxþT×eà bqÄ¥êE `Yl o§s¤ †nþvRsþtE\ ymjm¶ÃWN yÞG T/b¤T ÃÌÌÑ y†nþvRsþtEW xµÄ¸K M/PÊzþNT ynb„T\ lxþT×eà kFt¾ FQR çcW BzùãÒCN ÃSt¥„ ÄþN ËMS ±L ÂcW”” kXúcW bStqR l¤lÖcÜ yxWéÔ yµœ ÷¸>nù Ä®C lx¤RT‰ y¸Ãd§ ZNÆl¤ bþñ‰cW Wún¤xcWM wd x¤RT‰ bþÃUDL xYgRMM””
l. x¤RT‰ bxþT×eà bkùL ytsnzrÆT MNM ›YnT TN÷ú úYñR |_L Ãl> bÄï´ b¸L ›YnT xþT×eÃN XNdwrrC yxF¶Ý ÞBrT mLKt®C ¥rUgÈcW y¸¬wS sþçN\ ÷¸>nùM YÿNnù dGä¬L”” çñM GN ÷¸>nù w‰¶Â tw‰¶N mú lmú b¥Sqm_# bhùltÜM xg‰T §Y ytq‰rb µœ öRõxL”” ÷¸>nù x¤RT‰ w‰¶ mçNêN |yxþT×eà lù›§êEnT mDfRêN´ k¥rUg_ WÀ# lx¤RT‰ Þg w_ DRgþT bx¤RT‰ §Y yÈlW yQÈT µœ (Punitive damage) ylM”” x¤RT‰ bxþT×eà ywr‰ DRgþT fI¥lC BlÖ ¥§zN x¤RT‰ |wNbÁ mNGoT´ (rogue state) ÂT k¥sßT Ælf gùÄT ldrsÆcW xþT×eÃWÃN _QÑ Mnù §Y nW? b÷¸>nù xÆÆL xND xgR l¤§WN wRé çN BlÖ sþvþlÖCN XSµLgdl# MR÷¾N XSµ§¿Ýy wzt lwr‰W t«ÃqE xYdlM ¥lT nW? xNDN xgR wRé lù›§êEnTN mDfR kµúM xLæ yõR wNjL mçnù khùlt¾ y›lM õRnT bº§ yjRmN ÂzþãCN yÄßW ynùrMbRG y©­N ͹þSèCN yÄßW yèK× w¬d‰êE F/b¤èC xrUG«êL”” YH lxþT×eà ytör«W µú yx¤RT‰ ZRZR _ÍèC úY=m„ bwr‰W MKNÃT BÒ L¬gßW y¸gÆ µœ nbR””
¼. xND õR l¤§WN b¸wRRbT gþz¤# ywr‰WN ST‰t½©þ qYî# gþz¤WN xSLè xþ§¥WN mRõ _ÝtÜN YfI¥L”” YHNN b¸ÃdRGbT gþz¤ yõRnT xþ§¥ mçN y¥YgÆcW XNd TMHRT b¤èC# çSpE¬lÖC# yxML÷ mQdîC wzt ymúslùT tÌ¥TN XNÄY«qÜ _NÝq½ ¥DrG YÒ§L”” çñM yx¤RT‰ õR yËn¤Š ÷Nv¤N>ñCN bmÈS yxYdR T/b¤T ÞÉÂTN b­LM ïNïC sþÃUY ytklkl xþ§¥ mçnùN XÃwq wYM ¥wQ sþgÆW çn BlÖ YHNN yuµn¤ tGÆR fIäxL”” bt݉nþW xþT×eà tw‰¶ bmç• ÞLWÂêN lù›§êEnTêN l¥S«bQ y¸ÃSfLgù ¥N¾WM ÞUêE XRM©ãC mWsD TC§lC”” bXNÄþH ›YnT gþz¤ yõRnT xþ§¥ mçN y¥YgÆcW xµ§T §Y _ÝT XNÄYdRS m«NqQ xScU¶ y¸çNbT gþz¤ Yñ‰L”” çñM GN ÷¸>nù yhùltÜM õéC _ÍèC tmÈÈŸÂ tmúúY xDR¯ nW µœWN yör«W”” YH x_ð tbÄYN bxND ¸²N xSqMõ _ͬChù XkùL YmZÂlù y¥lT ÃHL nW””
yµœW m«N
ytwrrCW xþT×eà XNÄþkf§T ytwsn§T µœ kx¤RT‰W UR |sþÈÈ´ (sþqÂnS) xSR ¸lþ×N ì§R BLÅ xlW”” bxWé­Â bx»¶µ |lSDB´ (lSM ¥_ÍT KîC) XNµ*N kzþH çns µœ Ykf§L”” bxND wQT x»¶µN xgR xND ÊSè‰NT WS_ bxNÄþT dNb¾ §Y yf§ xND sþnþ bù fSîÆT ÆTêN SllblÆT# FRD b¤T xoR ¸lþ×N ì§R öRõ§¬L”” yx¤RT‰ õR ÃdrsWN WDmT bÑlù wd ¯N TtN# bxYdR T/b¤T XMïÝQ§ ÞÉÂT §Y ydrsW _ÍT XNµ*N bBzù xoR ¸lþ×ñC ì§R xYµSM””
÷¸>nù lµœW m«N m¿rT ÃdrgW yhùltÜ xgéC DHnT ymKfL xQM mçnùN bBYnù gLÉ*L”” y÷¸>nù Ä®C yxg¶tÜN _ÍT ¥Sr© xgÂZbW k_ͬcW UR y¸mÈ«N µœ mwsN XN©þ ymKfL Ãl mKfL xQM yXnRsù gùÄY xLnbrM””
mdMd¸Ã
YHNN yxþT×eÃWÃNN ÞYwT km«¤F ÃLö«r xþT×eÃN y¸ÃêRD µœ mqbL xYgÆNM”” çñM bwr‰W MKNÃT gùÄT ldrsÆcW xþT×eÃWÃN yxþT×eà mNGoT kgùĬcW UR tmÈÈŸ yçn D¯¥ lþÃdRG§cW YgÆL”” x¤RT‰N µœ xl¥Skflù MÂLÆTM lwdðtÜ ltššl GNßùnT bR kÍC lþçN YC§L”” xg‰T k_QM GuèC xNSè bwfØ m¶ãC MKNÃT YUÅlù”” çñM lzl›lM «§T çnW yñ„bT hùn¤¬ ylM”” TÂNT dm¾ «§èC frNúY jRmN ²Ê ytlÆ ±lþîãÒcWN xRqW b«bq wÄJnT Yñ‰lù”” x¤RT‰Â xþT×eÃ\ btmúúY mLkù |yçnW ç•L´ BlW bxÄþS mNfS tnúStW bm¦k§cW s§MN xWRdW bU‰ _QäÒcW mnUgR xlÆcW”” YHM sþÆL x¤RT‰ BÒêN lmÿD XSk mr«C DrS bxþT×eà bkùL qÜLû gùÄY yÆHR bR mBT mkbR sþçN\ YHNNM CGR lmF¬T Bzù x¥‰ôC kzþH bðT t«qÜmêL”” XnzþH wND¥¥C XHT¥¥C ÞZïC bs§M XNÄþñ„# bL¥T XNÄþÄB„# b«§T XNÄYdf„ z§qEW mFT¼¤W GN ÞZïcÜN bfÝÄcW bØÁÊ>N wYNM bWHdT xStúSé xND y¥TgbR xgR lmF«R mnUgR mjmR nW”” ²Ê ›lM ytktlW xQÈÅ Y¡W nW”” XnzþH hùlT XHT¥¥C xgéC YQR m§WN xF¶Ý l¥ê¦D ytÌÌmW Xzþhù mÄþÂCN WS_ y¸gßW DRJT Múl¤ lþçnN YC§L””